ICEBERG - Innovative Community Engagement for Building Effective Resilience and Arctic Ocean Pollution-Control Governance in the Context of Climate Change

ICEBERG er þverfaglegt rannsóknarverkefni sem miðar að því að gera heildstætt mat á uppruna, gerð, dreifingu og samtengdum áhrifum mengunar og langvinnra streituvalda af völdum loftslagsbreytinga á vistkerfi og samfélög evrópskra norðurslóða. Verkefnið tekur til lands og hafs og beitir þverfaglegri nálgun sem kennd er við „Eina heilsu“ (One Health Approach). Heildræn nálgun Einnar heilsu viðurkennir innbyrðis - og víxltengsl heilsu manna, dýra, plantna og vistkerfa. Markmið verkefnisins er að móta aðgerðaáætlanir til þess að efla mengunarvarnir og viðnámsþrótt samfélaga, undir forystu heimafólks. Verkefnið beinist að þremur tilvikssvæðum: Vestur-Svalbarða, Suður-Grænlandi og Norðaustur-Íslandi.

ICEBERG rannsóknarverkefnið felur í sér náið þverfaglegt samstarf vísindamanna frá mörgum alþjóðlegum samstarfstofnunum. Verkefnið styðst auk þess við lýðvísindi (þátttöku almennings í vísindastarfi).

Rannsóknarteymið er leitt af Dr. Thora Herrmann (samræmingaraðili vísinda) og Dr. Élise Lépy (verkefnastjóri) við Háskólann í Oulu, Finnlandi.

Dr. Joan Nymand Larsen, vísindamaður og sviðsstjóri hjá Stofnun Vilhjálms Stefánssonar og prófessor í hagfræði við Félagsvísindadeild Háskólans á Akureyri, leiðir vinnuna hjá Stofnun Vilhjálms Stefánssonar. Með Joan starfa við grænlensku og íslensku rannsóknirnar Dr. Jón Haukur Ingimundarson, vísindamaður og sviðsstjóri hjá Stofnun Vilhjálms Stefánssonar og dósent í mannfræði við Háskólann á Akureyri; Dr. Þórný Barðadóttir, sérfræðingur við Rannsóknamiðstöð ferðamála og Stofnun Vilhjálms Stefánssonar; og Helga Guðrún Númadóttir, M.A. í heimskautarétti og sérfræðingur við Stofnun Vilhjálms Stefánssonar.

Joan og Jón Haukur hafa áralanga reynslu af vettvangsrannsóknum bæði á vestur- og suðurstönd Grænlands. Þar hafa þau rannsakað félagslegan og efnahagslegan ójöfnuð, áhrif loftslagsbreytinga, aðlögunaraðferðir og þróunarvísa norðurslóða í nánu samstarfi við heimafólk sem tekið hefur virkan þátt í þekkingarsköpun. ICEBERG verkefnið gerir alþjóðlega og þverfaglega rannsóknarteyminu, í náinni samvinnu við nærsamfélagið, kleift að vinna áfram að þróun aðlögunaraðgerða og stefnu.

Á tilvikssvæðunum þremur á Suður-Grænlandi, Norðaustur-Íslandi og Svalbarða verða til rannsóknar hin margþættu og samtengdu áhrif mengunar, loftslagsbreytinga, mannvistar og atvinnustarfsemi á strendur og hafsvæði norðurslóða sem ógnað geta heilsu fólks og vistkerfa. ICEBERG leggur áherslu á fjölhagsmuna – og kynjamiðaðar nálganir til þess að meta áhrif á og tjónnæmi frumbyggja- og nærsamfélaga. Áhersla er lögð á virka þátttöku heimafólks við þekkingarsköpun og hönnun sviðsmynda.

Joan Nymand Larsen, ásamt sérfræðingum frá Háskólanum í Oulu og fleirum, mun leiða vinnu við gerð áhættumats og koma að þróun staðbundinna aðgerðaáætlana sem miða að því að auka viðnámsþrótt vistkerfa og samfélaga. Rannsóknin felur jafnframt í sér öflun gagna sem endurspegla athuganir og skilning heimafólks á áhrifum loftslagsbreytinga og mengunar á  heilbrigði og velferð vistkerfa og samfélaga. Rannsóknarteymið samanstendur af þverfaglegum hópi sérfræðinga þar sem félags-, heilbrigðis og náttúruvísindafólk vinnur náið saman ásamt íbúum á hverjum stað.

Rannsakendur við Stofnun Vilhjálms Stefánssonar:

Prófessor Joan Nymand Larsen

Dr. Jón Haukur Ingimundarson

Dr. Þórný Barðadóttir

Helga Guðrún Númadóttir, M.A

DVM Karl Karlsson

Aðilar að rannsóknarteyminu:

16 samstarfsstofnanir frá 9 löndum – Finnlandi, Frakklandi, Þýskalandi, Grikklandi, Íslandi, Ítalíu, Póllandi, Portúgal, Spáni.

Fyrir frekari upplýsingar:

Prófessor Joan Nymand Larsen  jnl@unak.is

Kindur á vappi við fjallsrætur í Nanortalik