Farandsýning

thefriendlyarctic

Stofnun Vilhjálms Stefánssonar stendur fyrir farandsýningu sem kallast Heimsskautslöndin unaðslegu og fjallar um Vilhjálm Stefánsson heimskautafara, mannlíf, menningu og náttúru á norðurslóðum. Sýningin gefur innsýn í líf og starf Vilhjálms, lífssýn hans og arfleifð sem landkönnuðar og mannfræðings, en er um leið kynning á þeim málefnum samtímans sem varða umhverfi, nýtingu auðlinda, sjálfbæra þróun og lífvænleika samfélaga á norðurskautsslóðum.  Notaðar eru ritaðar heimildir, ljósmyndir, hljóðupptökur og kvikmyndir sem varðveittar hafa verið í Stefansson Collection í Dartmouth College og víðar.  Þá má nefna útgefin verk Vilhjálms, dagbækur og fyrirlestra sem eftir hann liggja.  Auk þessa eru listaverk og  gripir  tengdir aðlögun og menningu á norðurslóðum mikilvægur þáttur sýningarinnar. Sýningin er sett upp af stofnuninni og Visionis ehf. í Reykjavík, í samstarfi við Dartmouth College, New Hampshire, USA.

Sýningin var fyrst opnuð í Listasafninu á Akureyri 5.nóvember 2000 samfara fyrirlestri og málþingi til minningar um Vilhjálm og hefur síðan farið til Reykjavíkur, Gimli, Winnipeg, Iqaluit, Nunavut, Norwich, Vermont, New York og síðast til Bryggen í Kaupmannahöfn í mars 2007. Næst er fyrirhugað er að fara með hana til Rovaniemi í Finnlandi. Þegar farandsýningunni lýkur er ætlunin að nota efni hennar sem grunn að sérstöku Vilhjálmssafni, sem staðsett verður á Akureyri í tengslum við Stofnun Vilhjálms Stefánssonar.

Stofnun Vilhjálms Stefánssonar fagnaði tíu ára afmæli sínu haustið 2008. Af því tilefni var opnuð vefútgáfu af farandsýningunni Heimsskautslöndin unaðslegu.

Nafn Vestur-Íslendingsins Vilhjálms Stefánssonar er órofa tengt norðurskautsslóðum og könnun þeirra. Hann er þekktastur fyrir að hafa ferðast um heimskautasvæði Kanada í fimm ár óslitið (1913-1918) og stundað mannfræðirannsóknir og landkönnun, en alls dvaldi hann um 12 ár á þessum slóðum. Hann lærði tungumál og kynntist menningu Inúíta og tileinkaði sér lifnaðarhætti þeirra.  Síðar varð hann kunnur sem boðberi þess að Evrópubúar gætu, líkt og Inúítar, lifað á heimskautaslóðum og nýtt sér gæði þeirra, að því tilskildu að þeir lærðu að umgangast náttúruöflin að hætti heimamanna.  Á sínum tíma gerði Vilhjálmur Stefánsson meira en nokkur annar maður til þess að breyta ímynd norðurslóða, frá heljarslóðinni ömurlegu yfir í heimsskautslöndin unaðslegu með merkilegu mannlífi, menningu og gnótt náttúrugæða. Sjá nánar á vefsetri Vilhjálms Stefánssonar.


Grein eftir forstöðumann SVS, Níels Einarsson, birt í Morgunblaðinu í tilefni fyrstu opnunar farandsýningarinnar, 5. nóvember árið 2000 í Listasafninu á Akureyri.