| Stefansson-Anderson leišangurinn 1908-1912 | ||
|
Ašdragandi og skipulag
Žrįtt fyrir aš Bresk-kanadķski leišangurinn 1906-07 hefši oršiš endasleppur hafši Vilhjįlmur lęrt af dvöl sinni mešal Inśķta aš žekking į umhverfi noršursins vęri lykill aš unašssemdum heimskautalanda žar sem lżsiš drypi af hverri ķsnįl. Hann hafši lęrt tungumįl heimamanna og kynnt sér hvernig žeir fóru aš žvķ aš nżta sér öręfi noršuslóša. Skrif Vilhjįlms um menningu og ašlögunarhęfni Inśķta vöktu athygli, enda litu flestir svo į aš noršurheimskautssvęšiš vęri fyrst og sķšast vettvangur vestręnu heimskautahetjunnar, en ekki vagga aldagamallar menningar. Bandarķska nįttśrufręšisafniš įkvaš aš styšja fyrirętlun Vilhjįlms um mann- og nįttśrufręšileišangur til N-Kanada. Leišangurinn var į margan hįtt einstakur fyrir žaš aš Vilhjįlmur skipulagši hann samkvęmt feršatękni Inśķta: fįmennir hópar, fótgangandi og meš hundasleša, en fęšu aflaš meš veišum samhliša feršalaginu. Meš Vilhjįlmi var kanadķski dżrafręšingurinn Rudolf M. Anderson, Inśķtarnir Natkusiak, Ilavinirk, Mamatauk og sķšast en ekki sķst Pannigabluk, auk annarra Inśķta. |
||
|
Į žeim stutta tķma sem Vilhjįlmur hafši veriš ķ burtu hafši margt breyst til hins verra ķ Inśķtabyggšunum viš óshólma Mackenzsiefljótsins. Vilhjįlmi sveiš mjög framferši hvķtra embęttismanna, kristniboša og kaupahéšna, sem voru byrjašir aš leggja leiš sķna ķ heimkynni Inśķta og lį ekki į skošunum sķnum žegar fundum žeirra bar saman. Stundum feršušust Anderson og Vilhjįlmur saman, en oftar en ekki ašskildir til aš nį aš einbeita sér betur hver aš sķnu verkefni. Vilhjįlmur fór hringferš austur meš strönd Kanada, vestur undir Krżningarflóa (Coronation Gulf) og noršur eftir Vķktorķueyju. Žann 11. maķ 1910 rakst Vilhjįlmur į hóp Kopar-Inśķta, sem ķ fyrstu töldu hann og feršafélaga hans illa anda. Rannsóknir Vilhjįlms mešal Kopar-Inśķtanna eru įn efa einn af hįpunktunum į ferli hans sem mannfręšings enda fįgętt tękifęri til aš kynnast menningu og lķfi žjóšarbrots sem hafši ekki komist ķ kynni viš vestręnt samfélag. Margt ķ framkomu og śtliti Kopar-Inśķtanna vakti athygli Vilhjįlms, mešal annars žaš aš śtlit žeirra var afar frįbrugšiš śtliti annarra Inśķtahópa s.s. mikill skeggvöxtur, ljós hįra- og augnlitur. |
Dagbókarfærslur
Hér er hægt að skoða dagbókarfærslur fyrir hvern mánuð. Sumstaðar vantar inn einstaka færslur og hafa ber í huga að hérna er eingöngu birt það efni sem fjallar með einum eða öðrum hætti um samfélag og lífshætti heimamanna. 1908
1909 1910 1911 |
|
|
Kopar-Inśķti meš rautt
skegg į |
Ķ huga vesturķslenska mannfręšingsins kviknaši sś kenning aš Kopar-Inśķtarnir gętu hugsanlega veriš afkomendur vķkinganna śr Ķslendingabyggšum Gręnlands sem hurfu af spjöldum sögunnar 700 įrum įšur. En žessi kenning įtti sķšar eftir aš vekja mikla umręšu og gagnrżni. Miklum tķma var variš til veiša og söfnunar mannfręšiheimilda. Vilhjįlmur taldi mikilvęgt aš skilja menningu og ašlögun ķ noršrinu meš žvķ aš reyna sjįlfur hvernig komast mętti af ķ heimskautanįttśrunni. |
|
|
Žessi skipan reyndi nokkuš į žolrifin ķ Anderson, en hann taldi aš ašferšir mannfręšingsins gęfu ekki mikiš svigrśm fyrir nįttśrufręšilegar athuganir. Óįnęgja Andersons įtti sķšar eftir aš setja svip sinn į samstarf žeirra félaganna. Leišangrinum lauk sumariš 1912 og voru ašstandendur hans mjög įnęgšir meš śtkomuna. Žessi leišangur jók mjög vegsemd Vilhjįlms og aflaši honum višurkenningar sem landkönnušar og fręšimanns. |
||
|
Ljósmyndir Mikið magn ljósmynda er til frį Vilhjálmi og samferðamönnum hans, en hér getur að líta lítið brot af þeim myndum sem teknar voru í žessum leiðangri. Myndirnar er allar af Kopar-Inśķtum.
|
||
|
Krękjur tengdar leišangrinum
Polarnet Vefur fyrir Kuglutuk svęšiš (Coppermine), sem Vilhjįmur fór um ķ leišangrinum, inniheldur ljósmyndir og fréttir. Nunavut.com Amennur upplżsingavefur um sjįlfsstjórnarsvęšiš Nunavut en žaš nęr inn į svęši Kopar-Inśķta. |
||
